12 वी नंतर पायलट व्हायचंय? नेमकी काय आहे प्रक्रिया? किती मिळतो पगार?
अनेक तरुणांना आकाशात झेप घेण्याचे आकर्षण असते. पायलटची नोकरी केवळ ग्लॅमरस नाही, तर ती मोठ्या जबाबदारीची आणि भरघोस पगाराची देखील आहे. बारावीनंतर या क्षेत्रात करिअर कसे करावे, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. शैक्षणिक पात्रता
-
शिक्षण: विज्ञान शाखेतून (Science Stream) १२ वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक.
-
अनिवार्य विषय: भौतिकशास्त्र (Physics) आणि गणित (Maths).
-
गुण: या विषयांत किमान ५०% गुण असणे आवश्यक आहे.
-
टीप: जर १२ वीत गणित नसेल, तर ओपन बोर्डाद्वारे ही परीक्षा देऊन तुम्ही पात्रता मिळवू शकता.
२. वैद्यकीय पात्रता (Medical Tests)
पायलट होण्यासाठी शारीरिक आणि मानसिक तंदुरुस्ती अत्यंत महत्त्वाची आहे. यासाठी DGCA मार्फत दोन टप्प्यात चाचण्या होतात:
-
Class-2 Medical: ही प्राथमिक चाचणी आहे, ज्यात दृष्टी, रक्तदाब, श्रवणशक्ती आणि हृदयाची तपासणी केली जाते.
-
Class-1 Medical: ही प्रगत चाचणी असून व्यावसायिक पायलट बनण्यासाठी ती अनिवार्य आहे.
३. प्रशिक्षण आणि निवड प्रक्रिया
पायलट होण्यासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत:
-
फ्लाइंग स्कूल: एखाद्या मान्यताप्राप्त फ्लाइंग स्कूलमध्ये प्रवेश घेऊन प्रशिक्षण पूर्ण करणे.
-
DGCA परीक्षा: प्रथम लेखी परीक्षा उत्तीर्ण होऊन नंतर उड्डाणाचे तास (Flying Hours) पूर्ण करणे.
निवड प्रक्रियेचे टप्पे:
-
लेखी परीक्षा: १२ वी स्तरावरील भौतिकशास्त्र आणि गणितावर आधारित.
-
कौशल्य चाचणी: हात-डोळा समन्वय (Hand-Eye Coordination) आणि मल्टीटास्किंग चाचणी.
-
मुलाखत: तांत्रिक ज्ञान आणि व्यक्तिमत्व तपासण्यासाठी समोरासमोर मुलाखत.
४. प्रशिक्षणाचा खर्च
पायलट होण्यासाठी येणारा खर्च मोठा आहे. फ्लाइंग स्कूल आणि देशानुसार हा खर्च ३५ लाख ते १ कोटी रुपयांपर्यंत असू शकतो.
५. पगार (Salary Structure)
पायलटला मिळणारे वेतन हे त्यांच्या अनुभवावर अवलंबून असते:
-
फर्स्ट ऑफिसर (Co-Pilot): साधारण ₹३ लाख प्रति महिना.
-
कॅप्टन: ₹८ ते १० लाख प्रति महिना.
-
अनुभवी पायलट: ₹१० ते १५ लाख प्रति महिना.
